Mutfak egzozu ısı geri kazanımı, endüstriyel mutfak davlumbazından çıkan havanın ısısının içeri alınan dış havaya, örneğin bu havanın yerini alan taze havaya aktarılmasıdır. International Mechanical Code’a göre bir Type I davlumbazda mutfak egzozu ısı geri kazanımı, yalnızca duyulur ısıyı (sensible heat) aktaran batarya tipi eşanjörlerle sınırlıdır.
Bu durumda batarya yağ yüklü havanın içinde kalır ve çalışmaya devam edip etmeyeceğini de bu belirler. Ankara’daki altı restoranı ele alan yayımlanmış bir vaka çalışmasında her ısı geri kazanım hattında ısı eşanjörünün önünde bir elektrostatik filtre (ESP) vardı; temiz kalan bataryalar, elektrostatik filtresi bu işe atanmış bir teknisyen ya da otomatik bir sistem tarafından yıkananlardı. Izgara emisyonlarına ilişkin 2007 tarihli bir hava kalitesi bölge kurumu personel raporu, burada önemli olan sınırı ortaya koyar: elektrostatik filtre, yağ buharından yalnızca kendisine ulaşmadan önce yoğuşmuş olan kısmı toplar. Biz kanal tipi elektrostatik filtreler, UV-C ve aktif karbon modülleri, mutfak ekoloji üniteleri ve HME elektrostatik filtreli mutfak davlumbazı üretiyoruz. Isı geri kazanım bataryası, taze hava santrali veya klima santrali üretmiyoruz.
Bu sayfa şu konularda karar vermenize yardımcı olur: ısı geri kazanımının bir Type I davlumbaz egzozunda hiç yeri olup olmadığı, yönetmeliğin hangi eşanjöre izin verdiği, bataryanın akış yukarısında neyin bulunması gerektiği, bataryayı kimin yıkayacağı ve eş bataryanın nereye konacağı. Sayfada 10 Satırlık Mutfak Isı Geri Kazanımlı Egzoz Föyü yer alır. Isı geri kazanımının transfer havası ve talebe bağlı kontrolle karşılaştırması talebe bağlı mutfak havalandırması rehberimizde, taze havanın nereden geldiği ise endüstriyel mutfak taze hava gereksinimleri yazısında anlatılır; ikisi de burada tekrarlanmaz.
| Kısa Teknik Bilgiler | Metinde Ne Yazıyor | Kaynak |
|---|---|---|
| Type I mutfak egzozunda ısı geri kazanımı | Yasak; batarya tipi ısı eşanjörleriyle yalnızca duyulur ısıyı geri kazanan ekipman hariç | IMC 2021 Kısım 514.2 (2024 IMC’de Kısım 513.2) |
| New York City sürümü | Type I veya Type II egzozu; ayrıca mühendislikle tasarlanmış bir sistemin parçası olarak bu uygulama için özel olarak tasarlanmış veya Listed belgesine sahip sistemlere bir yol açar | NYC Mechanical Code 2022 Kısım 514.2 |
| Havalandırma sistemleri için genel enerji geri kazanımı gerekliliği | Yağ buharlarını ve dumanı toplayıp uzaklaştırmak için kullanılan endüstriyel mutfak davlumbazlarına uygulanmaz | IECC 2021 Kısım C403.7.4.2, 11. istisna |
| Enerji yönetmeliğinin ısı geri kazanımını andığı yer | Toplam davlumbaz egzozu 5.000 cfm’nin (2.360 L/s) üzerindeyse üç seçenekten biri, egzozun en az %50’sinde duyulur ısı geri kazanım etkinliği en az %40 olan Listed belgeli enerji geri kazanımıdır | IECC 2021 Kısım C403.7.5 |
| Elektrostatik filtre yağ buharıyla ne yapar | Buhardan yalnızca cihaza ulaşmadan önce yoğuşmuş olan kısmı giderir | BAAQMD personel raporu, Regulation 6, Rule 2, 2007 |
| Saha kaydı | Altı restoran, her ısı eşanjörünün önünde bir elektrostatik filtre; elektrostatik filtresi otomatik yıkanan ikisi başarıyla çalıştı, otomatik yıkaması olmayan dördü tıkandı | Sümbül ve Çimen, AIVC / ASHRAE konferansı, 2022 |
| LK kanal tipi ünitelerimiz | CMA akreditasyonlu üçüncü taraf testlerinde, nominal ve eşit dağılmış hava debisinde üç LK modelinde ölçülen %96,0–97,6 yağ filtreleme verimi; hava dağıtım plakası dahil ünitenin tamamı için nominal basınç kaybı en fazla 150 Pa; hücreler yıkama için çekilerek çıkarılır | Kendi verilerimiz |
- Mutfak Egzozundan Isı Geri Kazanılabilir mi? Yönetmelik Neye İzin Verir
- Hangi Isı Eşanjörleri İstisnaya Uyar
- Bataryaya Ne Ulaşır: Yağ Partikülleri ve Yağ Buharı
- Ankara’daki Altı Restoran, Bataryanın Temiz Tutulması Hakkında Ne Gösteriyor
- Batarya Nereye Konur, Besleme Tarafı Neye İhtiyaç Duyar
- Bataryanın Egzoz Fanına ve Taze Hava Tesisatına Getirdikleri
- Isı Geri Kazanımı Ne Zaman Projeye Çizilmeye Değer
- 10 Satırlık Mutfak Isı Geri Kazanımlı Egzoz Föyü
- Hangi Belge Neyi Kanıtlar
- Sık Yapılan Hatalar
- Sıkça Sorulan Sorular
Mutfak Egzozundan Isı Geri Kazanılabilir mi? Yönetmelik Neye İzin Verir
Evet, ancak IMC’ye göre bu koşulu yalnızca bir tür ekipman sağlar: Kısım 514.2, Type I davlumbazlara hizmet eden endüstriyel mutfak egzozunu yasaklı uygulamalar listesine koyar; istisnası ise batarya tipi ısı eşanjörleriyle yalnızca duyulur ısıyı geri kazanan ekipmana izin verir. 2021 International Mechanical Code’un 5. Bölümünde bu kısım “Energy recovery ventilation systems shall not be used in the following systems,” (enerji geri kazanımlı havalandırma sistemleri aşağıdaki sistemlerde kullanılamaz) cümlesiyle başlar ve beş maddelik listenin 4. maddesi “Commercial kitchen exhaust systems serving Type I hoods.” (Type I davlumbazlara hizmet eden endüstriyel mutfak egzoz sistemleri) şeklindedir. İstisna şöyledir: “The application of ERV equipment that recovers sensible heat only utilizing coil-type heat exchangers shall not be limited by this section.” (batarya tipi ısı eşanjörleri kullanarak yalnızca duyulur ısıyı geri kazanan ERV ekipmanının uygulanması bu kısımla sınırlandırılmaz).
Bu istisnada iki koşul vardır ve bir ısı geri kazanım teklifinin ikisini birden karşılaması gerekir. Ekipman yalnızca duyulur ısıyı geri kazanır, dolayısıyla hava akımları arasında nem aktarılmaz; eşanjör de bir bataryadır. Aynı kısım, bu sayfada ileride önem kazanan bir yükümlülük daha ekler: Kısım 514.3, ısı eşanjörüne ve diğer bileşenlere servis, bakım, onarım veya değiştirme için erişim imkânı (means of access) sağlanmasını şart koşar.
Model yönetmelik, New York City yönetmeliği ve enerji yönetmeliği farklı şeyler söyler; çizim, proje için yürürlüğe alınmış olana uymalıdır.
| Belge ve Kısım | Ne Diyor? | Çizimde Neyi Değiştirir? |
|---|---|---|
| IMC 2021, Kısım 514.2 | Type I davlumbazlara hizmet eden endüstriyel mutfak egzozu yasaklı bir uygulamadır; istisna, batarya tipi ısı eşanjörleriyle yalnızca duyulur ısıyı geri kazanan ekipmanı kapsar | Bizim yorumumuza göre ısı tekerlekleri (wheel), plakalı eşanjörler ve entalpi çekirdekleri (enthalpy core) yasağın kapsamına girer; batarya devresi istisnaya uyar |
| IMC 2024, Kısım 513.2 | Aynı liste ve aynı istisna, yeni bir kısım numarasıyla | Bölgenin yürürlüğe aldığı baskının kısım numarasını belirtin |
| NYC Mechanical Code 2022, Kısım 514.2 | Type I veya Type II davlumbazlara hizmet eden endüstriyel mutfak egzozunu listeler; yasağı “Unless specifically designed or listed for the specific applications and as part of an engineered system,” (belirli uygulamalar için özel olarak tasarlanmış veya Listed belgesine sahip olma ve mühendislikle tasarlanmış bir sistemin parçası olma koşulları sağlanmadıkça) kaydıyla uygular ve batarya istisnasını korur | New York City’de Type II egzozu da kapsama girer; Listed belgeli, mühendislikle tasarlanmış bir sistemin ise model yönetmeliğin sunmadığı bir yolu vardır |
| IMC 2021, Kısım 514.3 | Servis, bakım, onarım veya değiştirme için ısı eşanjörüne ve diğer bileşenlere erişim | Servis için bataryaya erişim imkânı bir seçenek değil, bir yönetmelik maddesidir |
| IMC 2021, Kısım 514.4 | Hava akımları arasındaki çapraz kaçak toplam tasarım hava debisinin %10’undan azıyla sınırlıysa enerji geri kazanım sistemi içindeki hava devridaim havası sayılmaz | Altında havanın devridaim havası sayılmadığı çapraz kaçak düzeyini belirler |
| IECC 2021, Kısım C403.7.4.2 | Genel enerji geri kazanımı gerekliliğinin istisnaları arasında IMC’nin enerji geri kazanımını yasakladığı sistemler (1. istisna) ve yağ buharlarını ve dumanı toplayıp uzaklaştırmak için kullanılan endüstriyel mutfak davlumbazları (11. istisna) yer alır | Havalandırma sistemlerine ilişkin genel kural, mutfak davlumbazı egzozunu ısı geri kazanmakla yükümlü kılmaz |
| IECC 2021, Kısım C403.7.5 | Toplam davlumbaz egzozu 5.000 cfm’nin (2.360 L/s) üzerindeyse: Listed belgeli davlumbazlar, azami bir egzoz debisi ve üç seçenekten biri; üçüncüsü, toplam egzoz hava debisinin en az %50’sinde duyulur ısı geri kazanım etkinliği en az %40 olan Listed belgeli enerji geri kazanım cihazlarıdır. Taze havanın en az %75’i aksi halde dışarı atılacak olan transfer havasıysa üç seçeneğin hiçbirine gerek yoktur | Isı geri kazanımı, eşiğin üzerinde başlı başına bir zorunluluk değil, uyum yollarından biri hâline gelir |
Bir kısım numarasını belirtmeden önce baskıyı okuyun. 2024 IMC kısmı yeniden numaralandırdı, New York City kısmı yeniden yazdı; başka bir mekanik tesisat yönetmeliğini yürürlüğe alan ya da bu yönetmeliği değiştiren bir eyaletin veya şehrin de kendi metni vardır. Yetkili makam, yürürlüğe aldığı baskıyı uygular. Geri kazanım bataryasının bir mutfak sisteminin diğer bileşenleri arasındaki yeri endüstriyel mutfak havalandırma sisteminin altı bileşeni yazısında anlatılır.
Hangi Isı Eşanjörleri İstisnaya Uyar
İstisnaya en temiz şekilde uyan, ara akışkanlı bataryadır (run-around coil): egzozda bir kanatlı batarya, besleme havasında ikinci bir batarya ve aralarında pompalı bir su veya glikol devresi bulunur; böylece egzoz havası ile besleme havası aynı gövdeyi paylaşmaz. Yalnızca duyulur ısıyı aktarır, bataryalardan oluşur ve iki batarya farklı odalarda veya farklı katlarda bulunabilir. Aşağıda anlatılan vaka çalışmasında altı restoran sisteminin beşi bu düzeni kullandı.
Diğer yaygın eşanjörler koşullardan birini ya da diğerini sağlamaz. Sabit plakalı eşanjör iki hava akımını tek bir çekirdeğin dönüşümlü kanallarından geçirir; entalpi çekirdeği ise nemi de aktarır. Döner tekerlek (rotor), matrisini bir hava akımından diğerine taşır ve geri getirir. Bunların hiçbiri batarya değildir; dolayısıyla metnin açık ifadesine göre yasağın kapsamında kalırlar. Isı borusu (heat pipe) için karar vermek daha zordur: kanatlı borulardan oluşan bir demettir ve duyulur ısıyı aktarır, ancak iki hava akımı da bir ara bölmenin iki yanından aynı demetten geçer; bu nedenle aralarındaki kaçak bir soru hâline gelir. Kısım 514.4 devridaim sınırını %10 çapraz kaçakta çizer. Isı borusunu çizime girmeden önce yetkili makama götürün.
İstisnaya göre okunduğunda, iki koşulu tartışmasız karşılayan tek yaygın tip ara akışkanlı bataryadır.
| Eşanjör | Isı Nasıl Aktarılır | Hava Akımları Aynı Gövdeyi Paylaşır mı? | Aktarılan Isı | IMC İstisnasına Göre Değerlendirme (Bizim Yorumumuz) | Mutfak Egzozundaki Kayıtlar |
|---|---|---|---|---|---|
| Ara akışkanlı batarya devresi | Egzoz bataryası bir su veya glikol devresini ısıtır; pompa bu akışkanı besleme bataryasına taşır | Hayır | Duyulur | İki koşulu da karşılar | Vaka çalışmasındaki altı sistemin beşi; elektrostatik filtrenin sık yıkandığı yerlerde bataryaları temiz kaldı |
| Isı borusu (heat pipe) | Sızdırmaz borular, çalışma akışkanını egzoz ucunda buharlaştırır ve besleme ucunda yoğuşturur | Evet, bir ara bölmenin iki yanına uzanan tek boru demeti | Duyulur | Ortak demetli batarya yapısı; yetkili makama sorun | Bu sayfa için okunan kaynaklarda yer almıyor |
| Sabit plakalı eşanjör | Isı, dönüşümlü kanallar arasındaki ince plakalardan iletilir | Evet, bitişik kanallar | Duyulur; entalpi çekirdeklerinde buna nem de eklenir | Batarya değil; yasak kapsamında | Vaka çalışmasındaki tek plakalı ünite kıştan önce tıkandı; yazarlar plakalı eşanjörlerin temizlenmesinin neredeyse imkânsız olduğunu belirtir |
| Döner tekerlek (rotor) | Bir matris sırayla iki hava akımının içinden döner | Evet, matris havayı bir akımdan diğerine taşır | Duyulur ya da duyulur ve gizli (latent) | Batarya değil; yasak kapsamında | Bu sayfa için okunan kaynaklarda yer almıyor |
IMC metninin dışında kalan iki soru daha var. Proje, 5.000 cfm’nin üzerinde enerji yönetmeliğini karşılamak için ısı geri kazanımı kullanıyorsa üçüncü seçenek Listed belgeli bir enerji geri kazanım cihazı ister; bu nedenle batarya tedarikçisinden mutfak egzozunda kullanımı kapsayan Listed belgesini isteyin. Ayrıca batarya bulunduğu yerde temizlenebilir olmalıdır; vaka çalışmasındaki plakalı eşanjörün başarısız olduğu nokta da budur.
Bataryaya Ne Ulaşır: Yağ Partikülleri ve Yağ Buharı
Elektrostatik filtre, zaten partiküle dönüşmüş yağı giderir; hâlâ buhar hâlinde olan kısım filtreden geçer ve havanın soğutulduğu yerde yoğuşabilir. Havayı soğutan da geri kazanım bataryasıdır. Bay Area Air Quality Management District’in Regulation 6, Rule 2 hakkındaki personel raporu (2007), ızgara emisyonlarının soğudukça partikül maddeye yoğuşan ve yoğuşabilir buhar olarak adlandırılan bileşikler içerdiğini açıklar ve şunu belirtir: “A control device that does not oxidize emissions, such as an electrostatic precipitator or a HEPA filter, will remove only the vapors that condense prior to reaching the control device.” (Elektrostatik filtre veya HEPA filtre gibi emisyonları oksitlemeyen bir kontrol cihazı, yalnızca kontrol cihazına ulaşmadan önce yoğuşan buharları giderir.)
Buhar payı büyük olabilir. Aynı rapor, Gerstler ve arkadaşlarının 1999 tarihli bir çalışmasına atıfla, alttan ateşlemeli bir ızgarada hamburger pişirilirken yayılan yağın yaklaşık %39’unu ve tavuk göğsü pişirilirken çıkan emisyonların yaklaşık %69’unu yoğuşabilir buhar olarak verir. Bu değerler alttan ateşlemeli ızgaralara aittir; tek bir cihazın menüye göre ne kadar değişebileceğini gösterir, bütün bir mutfak için bir değer değildir.
Rapordan bataryaya geçiş raporun değil, bizim yorumumuzdur: geri kazanım bataryası, ısıyı besleme tarafına taşıdığı için yanından geçen havadan bilerek daha soğuk tutulan, egzoz hattındaki bir yüzeydir; bu yüzden elektrostatik filtreden hâlâ buhar olarak çıkan kısım orada soğuk bir yüzeyle karşılaşır. Aşağıda anlatılan vaka çalışması sistemlerinde, ısı geri kazanım bölümlerinin önündeki ekoloji üniteleri elektrostatik filtrenin yanı sıra aktif karbon filtreler de içeriyordu; yazarlar bu üniteleri, söz konusu bölümleri yağa ve dumana karşı koruyan üniteler olarak tanımlar. Mutfak egzozunda aktif karbon sayfamızda açıklandığı gibi karbon, buhar fazındaki molekülleri adsorbe eder ve yağ aerosolüyle tıkanır; bu nedenle tıpkı batarya gibi önündeki elektrostatik filtreye bağımlıdır.
Kendi değerimiz de aynı özenle okunmalıdır. CMA akreditasyonlu üçüncü taraf testlerinde LK kanal tipi ünitelerimizin üç modelinde, nominal ve eşit dağılmış hava debisinde %96,0–97,6 yağ filtreleme verimi ölçülmüştür. Bu değer o test koşullarına aittir ve hava kalitesi bölge kurumunun tespiti, bizimkiler dahil her elektrostatik filtre için geçerlidir: hücrelere ulaştığında henüz yoğuşmamış buhar, hücreler tarafından toplanmaz. Hücrelerin gerçekten tuttuğu kısım ise tasarım hava debisinin nominal debi aralığı içinde tutulmasına (elektrostatik filtre hava hızı yazısında ele alınır) ve hücrelerin önündeki metal ön filtreye bağlıdır.
Ankara’daki Altı Restoran, Bataryanın Temiz Tutulması Hakkında Ne Gösteriyor
Ankara’daki altı restoranı ele alan yayımlanmış bir vaka çalışmasında her ısı geri kazanım hattında ısı eşanjörünün önünde bir elektrostatik filtre vardı; çalışmaya devam eden bir bataryayı tıkanan bir bataryadan ayıran şey, elektrostatik filtrenin yeterince sık yıkanıp yıkanmadığıydı. A. Tayfun Sümbül ve Faruk Çimen’in Case Study: Heat Recovery and Demand Controlled Ventilation in Industrial Kitchens (Vaka Çalışması: Endüstriyel Mutfaklarda Isı Geri Kazanımı ve Talebe Bağlı Havalandırma) başlıklı bildirisi, Mayıs 2022’de Atina’da düzenlenen 41st AIVC / ASHRAE IAQ conference kapsamında sunulmuştur. Altı sistemin hepsinde ısı geri kazanım bölümünün önünde, elektrostatik filtrelerden ve aktif karbon filtrelerden oluşan ekoloji üniteleri vardı. Restoranlar Türkiye’dedir, yani yukarıda ele alınan IMC bölgelerinin dışındadır; altı restorandan biri plakalı eşanjör kullanmıştır.
Çalışmayı sürdüren bataryalar, elektrostatik filtresi bu işe atanmış bir teknisyen ya da otomatik bir sistem tarafından yıkananlardı; aşağıdaki kayıt yazarlara aittir.
| Restoran (Yazarların Numaralandırması) | Eşanjör | Elektrostatik Filtre Nasıl Yıkandı | Bataryaya Ne Oldu |
|---|---|---|---|
| 1 | Plakalı | Belirtilmemiş | Kıştan önce tıkandı ve restoran kısa süre sonra kapandı; yazarlar plakalı eşanjörlerin temizlenmesinin neredeyse imkânsız olduğunu belirtir |
| 2 ve 3 | Ara akışkanlı | Restoran ekipleri düzenli bakım yapmadı | Elektrostatik filtre hücreleri ve karbon kartuşları tıkandı, basınç kaybını artırdı ve davlumbaz egzoz debisini düşürdü; bunlar söküldü, ardından ısı geri kazanım bölümleri de söküldü. Üçüncü restoranın ısı geri kazanım bölümü de tıkanmıştı. İki sistemden hiçbiri bir yıl çalışamadı |
| 4 | Ara akışkanlı | Birinci yıl: bu işe atanmış bir teknisyen hücreleri iki günde bir yıkadı. İkinci yıl: bina bakım ekibi hücreleri haftada bir yıkadı | Birinci yıl: batarya ve karbon oldukça temiz, ısı geri kazanımı başarılı. İkinci kışa gelindiğinde batarya kirlenmişti; verim düştü ve işletme yönetimi o kış bitmeden sirkülasyon pompasını kapattı |
| 5 | Ara akışkanlı | Her gece otomatik yıkama | Beşinci yılın sonuna kadar temiz ve verimli. Elektrostatik filtre bir yaz boyunca arızalı kaldığında karbon ve batarya tıkandı; drenaj tavası bulunan batarya, ekoloji ünitesinin içinde yaklaşık 3 saatte temizlendi |
| 6 | Ara akışkanlı | Otomatik yıkama | Kaydedilen bir koşulda, dış hava −5 °C (23 °F) iken ısı geri kazanımı içeri alınan taze havayı 10 °C’ye (50 °F) kadar ısıttı |
Bu kayıttaki üç nokta bir projeyi doğrudan ilgilendirir. Yıkama aralığı bir bakım ayrıntısı değil, bir tasarım girdisidir: aynı restoranda batarya bir aralıkta temiz, bir sonrakinde kirliydi. Otomatik yıkama da insan müdahalesi gerektirmeyen bir yöntem değildir; yazarlar beşinci restoranı anlatırken mutfak ekibinin deterjan seviyesini ve sıcak su sıcaklığını gerektiği gibi takip etmediğini belirtir. Ayrıca drenaj tavası bulunan batarya kendi ünitesinin içinde yaklaşık 3 saatte temizlendi ve ertesi yıl verimi tatmin ediciydi; yazarlar ise plakalı eşanjörün temizlenmesinin neredeyse imkânsız olduğunu belirtir. Tablodaki aralıklar o restoranların kayıtlarıdır, bir öneri değildir.
Kanal tipi ünitelerimizdeki hücreler çekilerek çıkarılır ve alkali yağ çözücüde bekletilerek ya da endüstriyel bulaşık makinesinde yıkanarak temizlenir. Bir ısı geri kazanım hattında bu, yıkama düzenini ısı geri kazanım tasarımının içine koyar: düzeni pişirme yüküne göre yazılı hâle getirin, kimin yapacağını belirleyin ve hücreler çıkarılmışken devrenin ne yapacağına karar verin. Yıkamanın neleri kapsadığı elektrostatik filtre temizliği yazısında; iki yıkama arasında kirlenen bir elektrostatik filtreye ilişkin bir saha çalışması ise sulu baca filtresi karşılaştırmamızda ele alınır.
Batarya Nereye Konur, Besleme Tarafı Neye İhtiyaç Duyar
Egzoz tarafı bataryası, yağ tutma kademelerinin akış aşağısına ve fanın önüne, servis erişimiyle birlikte yerleştirilir; eş batarya ise taze havayı şartlandıran üniteye konur. Sırasıyla bir ısı geri kazanımlı egzoz hattı şöyledir:
- Davlumbaz ve Listed belgeli yağ filtreleri. Yönetmelikle düzenlenen ilk kademedir; akış aşağısındaki hiçbir şey onun yerini tutmaz.
- Yağ kanalı. IMC Kısım 501.2, Kısım 506.3.5’in izin verdiği durumlar dışında bir Type I egzoz sistemini diğer tüm egzoz sistemlerinden bağımsız tutar; bizim yorumumuza göre bu, sistemi binanın genel egzozuyla ortak kullanılan bir geri kazanım cihazından da uzak tutar.
- Elektrostatik filtre. Metal ön filtre, hava dağıtımı ve hücreler; tasarım hava debisi nominal debi aralığı içinde kalacak şekilde seçilir.
- Belirtilmişse koku kademeleri. UV-C veya aktif karbon; vaka çalışması sistemlerinde karbon bataryanın önündeydi.
- Egzoz tarafı geri kazanım bataryası. Servis için erişim imkânıyla (Kısım 514.3), örneğin bir servis kapağıyla. Bataryaya bir drenaj tavası ve yerinde yıkanması için belirtilmiş bir yöntem verin.
- Egzoz fanı ve atış.
Besleme tarafında ikinci batarya, taze havayı şartlandıran ekipmana yerleştirilir: ayrı bir taze hava santraline ya da Koven Air’in Commercial & Industrial Air Handling Units serisindekiler gibi bir klima santralinin dış hava bölümüne. Bunun akış aşağısında, havanın sıcaklığını kalan farkı kapatarak tamamlayan ısıtıcı batarya bulunur. IMC Kısım 508.1.1, eklenen ısıtma ve soğutma yükleri HVAC sisteminin kapasitesi içinde kalmadıkça taze hava ile iklimlendirilmiş mekân arasındaki sıcaklık farkını 10 °F (6 °C) ile sınırlar; Kısım 508.1.2 ise taze havanın egzoza ve varsa net dışa sızmaya eşit olduğu bir tasarım dış hava dengesi ister. Ara akışkanlı devre birden fazla besleme ünitesine de hizmet edebilir: vaka çalışmasındaki beşinci restoranda geri kazanılan ısı mutfak taze hava santraline gitti ve yemek salonu ile ofis havasını da ön ısıttı.
Egzoz yolundaki ekipman yangın standardına da tabidir. Aerovent’in NFPA 96’ya ilişkin FE-3400 mühendislik özeti, ısıl geri kazanım ünitelerinin ve hava kirliliği kontrol cihazlarının bu kullanım için özel olarak onaylanmışlarsa kanallara ve davlumbazlara monte edilebileceğini, bunlar nedeniyle egzoz sisteminin diğer kısımlarının daha düşük bir seviyeye indirilemeyeceğini ve hava akımına yerleştirilen ikincil filtreleme veya hava kirliliği kontrol ekipmanının onaylı bir yangın söndürme sistemiyle donatılmış olması gerektiğini belirtir. Özet, standardın yeniden basımı olmadığını belirtir; metnin kendisi için bölgenizin yürürlüğe aldığı baskıyı okuyun.
Bataryanın Egzoz Fanına ve Taze Hava Tesisatına Getirdikleri
Geri kazanım bataryası egzoz hattına kendi hava tarafı basınç kaybını ekler ve fan, hattın temiz hâline göre değil, kirlenmiş hâline göre seçilmelidir. Her kademenin basınç kaybı, tasarım hava debisinde o kademenin üreticisinden gelir: kanal tipi ünitelerimizin hava dağıtım plakası dahil ünitenin tamamı için nominal basınç kaybı en fazla 150 Pa’dır, bataryanın değeri ise batarya seçiminden gelir. Batarya ve hücreler iki yıkama arasında kirlendikçe artacak basınç kaybı için bir pay ekleyin. Vaka çalışmasındaki restoranlardan ikisinde tıkanan hücreler ve karbon, basınç kaybını davlumbaz egzoz debisini düşürecek kadar artırdı; egzozu azalan bir davlumbaz artık pişirme emisyonunun tamamını yakalayamaz. Fan tipinin eklenen basınç kaybına nasıl tepki verdiği direkt akuple ve kayış kasnaklı fanlar yazısında ele alınır.
Besleme tarafının bir yedek çözüme ihtiyacı vardır. Taze havayı tek başına istenen sıcaklığa getirecek şekilde boyutlandırılmış bir ısıtıcı batarya, geri kazanım bataryası baypas edildiğinde, kirlendiğinde veya kapatıldığında (dördüncü restoranın pompasının ikinci kışında kapatıldığı gibi) mutfağa hava beslemesinin sürmesini sağlar. Beşinci restoranda mutfak taze hava santralinin geri kazanım bataryasından başka ısı kaynağı yoktu; yazarlar bu bataryanın her gece otomatik yıkamayla beş yıl boyunca temiz ve verimli kaldığını bildirir. Kontrolleri de netleştirin: egzoz fanı yavaşladığında, hücreler yıkama için çıkarılmışken ve dış havanın egzozdan soğuk olmadığı sıcak aylarda devrenin ne yapacağını belirleyin.
Isı Geri Kazanımı Ne Zaman Projeye Çizilmeye Değer
Mutfak egzozu ısı geri kazanımı, IECC’nin 5.000 cfm davlumbaz egzozunun üzerinde kabul ettiği üç yoldan biridir; bizim yorumumuza göre binada mutfağa aktarılabilecek fazla dış hava varsa transfer havası önce gelir, çünkü yağlı hava akımına hiçbir batarya koymaz. Taze havanın en az %75’i aksi halde dışarı atılacak olan transfer havasıysa Kısım C403.7.5 üç seçenekli gerekliliği tamamen kaldırır. Talebe bağlı kontrol diğer yoldur; üçü arasındaki tercih talebe bağlı mutfak havalandırması rehberimizde anlatılır.
Isı geri kazanımı, üç koşulun bir araya geldiği yerde yerini hak eder. Birincisi, dış hava işletme yılının büyük bölümünde soğuktur; çünkü duyulur ısı bataryası yalnızca egzoz içeri alınan havadan daha sıcakken ısı aktarır. Vaka çalışmasındaki dördüncü restoranın birinci yılında, dış hava yaklaşık 0 °C (32 °F) ve egzoz yaklaşık 40 °C (104 °F) iken devre besleme havasını 21 °C’ye (yaklaşık 70 °F) kadar ön ısıtabiliyordu. İkincisi, mutfak yüksek egzoz debisiyle uzun saatler çalışır. Üçüncüsü, batarya hizmette olduğu sürece elektrostatik filtreyi pişirme yükünün gerektirdiği aralıkla yıkamakla görevlendirilmiş biri vardır. Üçüncü koşulun karşılanamadığı yerlerde o kayıttaki bataryalar bir veya iki yıl içinde devre dışı kaldı; buna bağlı olmayan yol ise transfer havası veya talebe bağlı kontroldür.
10 Satırlık Mutfak Isı Geri Kazanımlı Egzoz Föyü
Batarya çizilmeden önce bu on satırı, her birini sağlayacak tarafla birlikte netleştirin; bir satırı varsayılan bir değerle doldurmak yerine ona TBD yazın.
| Satır | Ne Kaydedilmeli | Neden Önemli | Kim Sağlar |
|---|---|---|---|
| 1 | Proje için yürürlüğe alınmış mekanik tesisat yönetmeliği ve baskısı, kısım numarasıyla birlikte (514.2, 513.2 veya yerel bir kısım) | Kısım numarası ve Type II egzozunun kapsama girip girmediği baskıya göre değişir | Makine mühendisi |
| 2 | Davlumbaz tipi ve toplam davlumbaz egzoz hava debisi, cfm ve m³/h cinsinden | Type I egzozu yasağı devreye sokar; 5.000 cfm’nin üzeri IECC C403.7.5’i devreye sokar | Makine mühendisi |
| 3 | Eşanjör tipi; yalnızca duyulur ısıyı geri kazandığına ve batarya tipi olduğuna dair yazılı bir beyanla birlikte | Bunlar istisnanın iki koşuludur | Batarya tedarikçisi |
| 4 | Bataryanın Listed belgesi ve belgenin kapsadığı kullanım | Enerji yönetmeliğinin üçüncü seçeneği Listed belgeli cihazları anar; NFPA 96 özeti de özel onay ister | Batarya tedarikçisi |
| 5 | Bataryanın akış yukarısındaki yağ tutma: davlumbaz filtresinin Listed belgesi, elektrostatik filtre modeli ve nominal hava debisi, varsa karbon kademesi | Batarya, buhar payı dahil bu kademelerin tutmadığı her şeyle karşılaşır | Elektrostatik filtre tedarikçisi, makine mühendisi |
| 6 | Elektrostatik filtre hücrelerinin nasıl ve kim tarafından yıkandığı ve işletmecinin pişirme yüküne göre yazılı olarak belirlediği aralık | Vaka çalışmasındaki belirleyici değişken | Yıkama yöntemi için elektrostatik filtre tedarikçisi; aralık ve personel için işletme sahibi veya işletmeci |
| 7 | Bataryaya erişim imkânı, drenaj tavası ve bataryanın yerinde yıkanma yöntemi | Kısım 514.3 erişimi şart koşar; vaka çalışmasındaki drenaj tavalı batarya kendi ünitesinin içinde yaklaşık 3 saatte temizlendi | Batarya tedarikçisi |
| 8 | Tasarım hava debisinde egzoz tarafı basınç kaybı: elektrostatik filtre (ünitenin tamamı), batarya ve kirlenme payı | Fan kirlenmiş hatta göre seçilir; aksi halde davlumbazın egzozu azalır | Elektrostatik filtre ve batarya tedarikçileri, makine mühendisi |
| 9 | Besleme tarafı: ısıyı alan bataryanın hangi ünitede olduğu ve o ünitenin ısıtıcı bataryasının geri kazanım olmadan Kısım 508.1.1’i karşılayıp karşılamadığı | Devre kapalıyken de mutfağın tempere edilmiş taze havaya ihtiyacı vardır | Makine mühendisi, taze hava santrali veya klima santrali tedarikçisi |
| 10 | Devre kontrolleri: baypas, pompanın kapatılması, hücreler çıkarılmışken ve sıcak aylardaki davranış | Vaka çalışmasındaki dördüncü restoranda batarya kirlenince işletme yönetimi pompayı kapattı | Otomasyon taahhüt firması, makine mühendisi |
1., 2. ve 9. satırlar projeden sorumlu mühendise aittir, 10. satırı ise mühendis otomasyon taahhüt firmasıyla birlikte netleştirir; 3., 4. ve 7. satırlar batarya teklifiyle gelir; 5., 6. ve 8. satırlar elektrostatik filtre teklifiyle gelir ve teslimden önce işletmeciyle mutabık kalınır.
- IMC’ye göre Type I mutfak egzozunda ısı geri kazanımı, yalnızca duyulur ısı aktaran batarya tipi ekipman dışında yasaktır; iki koşulu tartışmasız karşılayan yaygın tip ara akışkanlı batarya devresidir.
- Elektrostatik filtre, partiküle yoğuşmuş yağı giderir; buhar filtreden geçer ve soğutulan bataryada birikebilir.
- Altı restoranlık vaka çalışmasında, elektrostatik filtrenin bu işe atanmış bir teknisyen veya otomatik bir sistem tarafından yıkandığı yerlerde bataryalar temiz kaldı; bu yıkamanın aksadığı ya da hiç yapılmadığı yerlerde ise tıkandı.
- Bataryaya servis erişimi, drenaj tavası ve yerinde yıkama imkânı sağlayın; fanı kirlenmiş hatta göre seçin.
- 5.000 cfm’nin üzerinde ısı geri kazanımı IECC’nin üç yolundan biridir; transfer havası ise hiç batarya gerektirmez.
Hangi Belge Neyi Kanıtlar
Burada alıntılanan IMC ve IECC kısımları, okunan baskılar için nelerin monte edilebileceğini ve enerji yönetmeliğinin ısı geri kazanımını ne zaman andığını belirtir; hiçbir ürünü belgelendirmez. Listed belgesi, cihazı ve belgenin verildiği kullanımı kapsar. Bir elektrostatik filtreye ilişkin üçüncü taraf test raporu, rapordaki modeli ve hava debisini kapsar; bizim testlerimiz nominal ve eşit dağılmış hava debisinde yapılmıştır. BAAQMD raporu ızgara emisyonlarını ve bunları oksitlemeyen kontrol cihazlarını anlatır; atıf yaptığı %39 ve %69 değerleri alttan ateşlemeli ızgaralara aittir. Vaka çalışması bildirisi altı restoranı yazarlarının gözlemlediği şekliyle kaydeder; bir test standardı değil, bir vaka çalışmasıdır. NFPA 96 ile ilgili noktalar bir üreticinin özetinden alınmıştır; NFPA 96’nın kendisi bu sayfa için okunmamıştır.
Sık Yapılan Hatalar
- Bir IMC bölgesinde Type I egzozuna tekerlek, plakalı eşanjör veya entalpi çekirdeği çizmek. Bunlar batarya tipi değildir ve yasağın kapsamına girer.
- Elektrostatik filtrenin test edilmiş verimini buhara karşı koruma olarak okumak. Test değeri kendi test koşullarına aittir; yoğuşmamış buhar hücrelerden geçer.
- Yıkama düzenini genel bakıma bırakmak. Vaka çalışmasında bir aralıktan diğerine geçiş, temiz bir bataryayı bir yıl içinde kirli bir bataryaya dönüştürdü.
- Erişim imkânı, drenaj tavası veya yerinde yıkama yöntemi olmayan bir batarya satın almak. Kısım 514.3 erişimi şart koşar; vaka çalışmasında yaklaşık 3 saatte temizlenen bataryanın drenaj tavası vardı ve kendi ünitesinin içinde yıkandı.
- Egzoz fanını temiz durumdaki basınç kaybına göre seçmek. Kirlenmiş hücreler, karbon ve batarya, davlumbaz egzozu düşene kadar basınç kaybı ekler.
- Taze hava ısıtıcısını, devrenin her ihtiyaç duyulduğunda çalışacağı varsayımıyla boyutlandırmak. Devreler baypas edilir ve kapatılır; taze hava yine de tempere edilmiş olarak gelmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
- Restoran mutfak egzozunda ısı geri kazanım tekerleği (rotor) kullanılabilir mi?
- IMC’yi esas alan bir bölgede Type I davlumbaz egzozunda kullanılamaz. 2021 IMC’nin Kısım 514.2’si (2024 baskısında Kısım 513.2), Type I davlumbazlara hizmet eden endüstriyel mutfak egzozunda enerji geri kazanımlı havalandırma sistemlerini yasaklar; tek istisna, batarya tipi ısı eşanjörleriyle yalnızca duyulur ısıyı geri kazanan ekipmandır. Tekerlek bir batarya değildir ve hava akımları arasında hava ve nem taşıyabilir. İfadeye tartışmasız uyan yaygın düzen ara akışkanlı batarya devresidir; ısı borusu (heat pipe) ise yetkili makama sorulması gereken bir konudur. Yerel baskılar farklılık gösterir; New York City yönetmeliği de Listed belgeli, mühendislikle tasarlanmış sistemler için bir yol ekler.
- Endüstriyel mutfak egzozunda ısı geri kazanımı zorunlu mu?
- Tek başına değil. 2021 IECC, yağ buharlarını ve dumanı toplayıp uzaklaştırmak için kullanılan endüstriyel mutfak davlumbazlarını genel enerji geri kazanımı gerekliliğinden muaf tutar. Toplam davlumbaz egzozu 5.000 cfm’nin üzerindeyse Kısım C403.7.5 üç seçenekten birini ister; egzozun en az %50’sinde duyulur ısı geri kazanım etkinliği en az %40 olan Listed belgeli enerji geri kazanımı bunlardan yalnızca biridir. Aksi halde dışarı atılacak olan transfer havası taze havanın en az %75’ini oluşturuyorsa üç seçeneğin hiçbirine gerek yoktur.
- Elektrostatik filtre, ısı geri kazanım bataryasını yağa karşı korur mu?
- Bataryayı yağ partiküllerine karşı korur, yağ buharına karşı korumaz. 2007 tarihli bir hava kalitesi bölge kurumu personel raporu, elektrostatik filtrenin buhardan yalnızca kendisine ulaşmadan önce yoğuşan kısmı giderdiğini belirtir; bizim yorumumuza göre yoğuşmamış kısım ardından bataryada, yani havadan daha soğuk tutulan yüzeyde yoğuşabilir. Ankara’daki altı restoranı ele alan bir vaka çalışmasında, elektrostatik filtrenin sık yıkandığı yerlerde (her gece otomatik yıkama dahil) bataryalar temiz kaldı, sık yıkanmadığı yerlerde ise tıkandı.
- Mutfak egzozundan geri kazanılan ısı nereye gider?
- Besleme tarafındaki dış havaya; bir taze hava santralindeki veya bir klima santralinin dış hava bölümündeki ikinci bir batarya aracılığıyla. Ara akışkanlı devre boru tesisatıyla kurulduğu için tek bir egzoz bataryası birden fazla besleme ünitesini besleyebilir; vaka çalışmasındaki restoranlardan birinde mutfak taze havasını ısıttı, yemek salonu ve ofis havasını da ön ısıttı. Akış aşağısındaki bir ısıtıcı batarya sıcaklığın geri kalanını tamamlar; böylece taze hava IMC Kısım 508.1.1’deki sıcaklık sınırı içinde kalır.
Elektrostatik Filtrenin Arkasına Geri Kazanım Bataryası mı Planlıyorsunuz?
10 Satırlık Mutfak Isı Geri Kazanımlı Egzoz Föyü’nün 2. ve 5. satırlarını bize gönderin: davlumbaz tipi ve toplam egzoz hava debisi, pişirme yükü ve davlumbazdaki yağ filtreleri. Teklifle birlikte, teklif edilen LK veya LK-E modeli için 5. satırın geri kalanını ve 6. ve 8. satırları yazılı olarak isteyin: nominal hava debisi aralığı tasarım debinize uyan model, ünitenin tamamı olarak nominal basınç kaybı, hücrelerinin nasıl yıkandığı ve varsa hangi üçüncü taraf test raporunun o modeli kapsadığı ile testin hangi hava debisinde yapıldığı. Üç LK modeli CMA akreditasyonlu laboratuvarlarda test edilmiştir; LK-E değerleri tasarım değerleridir. Batarya, Listed belgesi ve yıkama yöntemi batarya tedarikçisinden; besleme tarafı ise mühendisten ve taze hava santrali veya klima santrali tedarikçisinden gelir.
Davlumbaz tipini ve egzoz hava debisini gönderin →
Kanal tipi üniteler mutfak elektrostatik filtresi sayfamızdadır.
Bunu neden yazıyoruz? Mutfak egzozunda ısı geri kazanımına mekanik tesisat yönetmeliğinin bir kısmı, tek bir eşanjör türünü adıyla anan bir istisna ve önündeki elektrostatik filtrenin ne sıklıkla yıkandığı karar verir. Bu sayfa yönetmelik metnini, bir hava kalitesi bölge kurumunun açıklamasını ve yayımlanmış bir saha kaydını yan yana koyar; böylece karar batarya çizilmeden önce verilebilir.
Law, Polygee’de Proje Müdürüdür. 2004’te kurulan Polygee, kanal tipi elektrostatik filtreler, UV-C ve aktif karbon modülleri, mutfak ekoloji üniteleri ve HME elektrostatik filtreli mutfak davlumbazı üretir; ısı geri kazanım bataryası, taze hava santrali veya klima santrali üretmez. Bu sayfada atıf yapılan yönetmelikler, hava kalitesi bölge kurumu raporu ve vaka çalışması aşağıda listelenen kaynaklardan okunmuştur. Bu sayfa bir uygunluk kararı değildir; yetkili makam, yürürlüğe aldığı baskıyı uygular.
Kaynaklar ve İleri Okuma
- International Code Council, 2021 International Mechanical Code, 5. Bölüm, Exhaust Systems: Kısım 501.2, 506.3.5, 508.1–508.1.2 ve 514.1–514.4. codes.iccsafe.org 2024 International Mechanical Code, Kısım 513.2. codes.iccsafe.org 2022 New York City Mechanical Code, Kısım 514.2. codes.iccsafe.org
- International Code Council, 2021 International Energy Conservation Code, 4. Bölüm [CE], Kısım C403.7.4.2 ve C403.7.5. codes.iccsafe.org
- Bay Area Air Quality Management District, Staff Report, Regulation 6, Rule 2: Commercial Cooking Equipment, Kasım 2007, arşiv kopyası. webarchive.library.unt.edu
- A. T. Sümbül ve F. Çimen, Case Study: Heat Recovery and Demand Controlled Ventilation in Industrial Kitchens, 41st AIVC / ASHRAE IAQ conference, Atina, Mayıs 2022. aivc.org
- Aerovent, FE-3400 Fan Engineering: NFPA 96, Standard for Ventilation Control and Fire Protection of Commercial Cooking Operations, özet. aerovent.com
- Kendi belgelerimiz: üç LK kanal tipi modeline (LK40, LK120 ve LK160) ait üçüncü taraf test raporları ve ürün dokümantasyonu; talep üzerine sunulur.
İlgili Yazılar
- Talebe bağlı mutfak havalandırması: IECC eşiği ve transfer havası, talebe bağlı kontrol ile enerji geri kazanımının karşılaştırması.
- Endüstriyel mutfak taze hava gereksinimleri: taze havanın nereden geldiği ve Kısım 508’in ondan ne istediği.
- Elektrostatik filtre ön filtresi ve son filtre: bataryanın önündeki elektrostatik filtrenin hücrelerinin önünde ve arkasında neler bulunduğu.
- Elektrostatik filtre temizliği: neler yıkanır, kim yapar ve kayıt neleri içerir?