TR19 Grease: Birleşik Krallık’ın Mutfak Egzozu Temizlik Standardı Neyi Ölçer, Ne Sıklıkla Temizlik İster ve Sertifikada Neler Yer Almalı

Birleşik Krallık’taki mutfak egzozu sözleşmelerinin çoğunda, kanal tesisatının TR19 yağ temizlik standardına göre temizleneceği yazar. Hangi TR19’un kastedildiğini, sonucun nasıl değerlendirileceğini ya da temizlik firmasının iş sonunda neleri teslim etmesi gerektiğini belirten sözleşmeler ise çok daha azdır. Sigorta şirketi soru sorduğunda bir temizliğin geçerli sayılıp sayılmayacağını bu üç soru belirler ve üçünün de kısa bir yanıtı vardır.

Önemli olan ikinci sorudur. TR19 Grease bir tarihi kanıt olarak kabul etmez. Geride kalan yağ için ölçümle doğrulanan bir sınır koyar; yani tablodaki aralık bir başlangıç noktasıdır, test ise ölçümdür.

Bu rehber, standardın alıcı açısından eylem gerektiren bölümlerini ele alır: hangi belgenin hangisi olduğu, neyin ölçüldüğü, yayımlanan aralıklar ve ikinci bir BESA belgesinin neden farklı aralıklar verdiği, standarda uygun bir sertifikanın neleri içerdiği, yasa ile sigorta poliçesinin standarda nasıl bağlandığı. Birleşik Krallık düzenine göre yazılmıştır; İngiliz uygulamasını izleyen pazarlar da bu düzene başvurur. Bu rehber bir uygunluk tespiti değil, bir planlama kaynağıdır ve temizlik işleri için fiyat vermez. Bu düzende çevresinde temizlik yapılan, kanalın içindeki ekipman için endüstriyel mutfak elektrostatik filtre (ESP) sayfasına bakın.

TR19 veya TR19 Grease: Sözleşmeniz Hangi Belgeyi Kastediyor

Bu ad artık üç BESA yayınını kapsar; yalnızca “TR19” yazan bir sözleşme ise cümleyi yarım bırakmıştır. TR19 Grease mutfaklardaki yağlı egzozu, TR19 Air ise genel havalandırmayı kapsar; ikisi de eski TR/19 kılavuzunun bazı bölümlerinin yerini almıştır. Birkaç yıl arayla yazılmış şartnamelerin aynı dört karakterle farklı şeyleri kastedebilmesinin nedeni bu geçmiştir.

Bu tablo, hangi yayının hangisi olduğunu yanıtlar. Sigorta şirketinizin hangisini kastettiğini söylemez; bunu doğrudan sormaya değer. Pratik sonucu küçüktür, ancak geç fark edildiğinde para kaybettirir. 2019’dan önce yazılmış bir şartname TR19 Grease’i kastetmiş olamaz. Yağlı egzoz sisteminin TR/19’a göre temizlenmesi ve bakımı için uzman bir havalandırma hijyeni firmasının görevlendirilmesi gerektiğini söyleyen DW/172 madde 29.10 da önceki belgeye göre yazılmıştır. Sözleşmeniz yenileniyorsa, bu işte harcayacağınız en ucuz yarım saat, temizlik maddesinin hangi yayına ve hangi baskıya atıf yaptığını yazılı olarak kararlaştırmaktır. Bu standardın içinde yer aldığı, Birleşik Krallık’taki genel tablo İngiltere mutfak havalandırma yönetmelikleri yazısında ele alınır.

TR19 Grease Neyi Ölçer: Tarih Değil, 200 Mikron

Test edilen şey kanalın içinde kalan yağdır ve sonuç bir sayıdır. TR19 Grease, ortalama yağ kalınlığının 200 mikronu aşmamasını ister; bu değer uzaktan yapılan bir gözle kontrolle değil, ölçümle belirlenir. Ölçümler yaş film kalınlığı testi ya da birikinti kalınlığı testiyle yapılır ve temizlik sonrası kanıtın bir parçasını oluşturur.

Standardı temizlik firması için değil de alıcı için yararlı kılan şey bu tek tasarım kararıdır. Ajandadaki bir tarih, ulaşılabilen yerleri temizlemiş bir ziyaretle de karşılanabilir. Kaydedilmiş noktalar üzerinden alınan ortalama kalınlık ise orada bulunmamış biri tarafından aylar sonra kontrol edilebilir; bir sigorta şirketinin ya da itfaiye denetçisinin içinde bulunduğu durum da tam olarak budur.

Bu, ucuz bir teklifin ne anlama geldiğini de değiştirir. Aynı binaya teklif veren iki temizlik firması farklı kapsamlar için fiyat veriyor olabilir: Biri mevcut erişim noktalarından ulaşılabilen kısmı temizlemeyi, diğeri sistemin tamamına ulaşmayı üstlenir. Sistem genelinde bir ortalama ancak ikincisiyle elde edilebilir ve sınırla karşılaştırılarak ölçülebilen de yalnızca ikincisidir.

Başlangıç Aralıkları ve Farklı Değerler Veren BESA Tablosu

TR19 Grease aralıkları kullanım saatine göre belirler, DW/172 Bölüm 29 ise yağ yüküne göre de belirler; bu yüzden iki BESA belgesi aynı yanıtı vermez. İkisi de geçerlidir; ikisine birden atıf yapıp aralarında seçim yapmayan bir şartname, tartışmayı sonraya bırakmış olur.

Bu tablo, her belgenin başlangıç noktası olarak neyi önerdiğini yanıtlar. Sizin aralığınızı belirlemez; bunu ölçülen birikinti ve poliçe belirler. İkisini birlikte okuduğunuzda ortaya çıkan resim, üzerinde çalışılabilecek kadar nettir. DW/172, TR19 Grease’in ölçüme bıraktığı ikinci bir soruyu sorar: Pişirme gerçekte ne kadar yağlı? Uzun saatler çalışan yoğun bir pişirme hattında iki belge zaten kısa bir aralıkta buluşur. Ayrıştıkları yer hafif ile orta arası yoğunluktaki mutfaktır; işletmecinin aralığı uzatmaya en çok meyledeceği yer de tam olarak burasıdır.

Bunların yanında yer alan iki DW/172 maddesi daha vardır ve yılda bir yapılan işler olmadıkları için kolayca unutulur. Madde 29.2, gözle kontroller arasındaki aralığı en fazla bir hafta olarak belirler. Madde 29.4 ise tipik asgari temizlik periyodunu şöyle verir: kendiliğinden drene olan labirent tipi ayırıcılar ve toplama çekmeceleri için haftada bir, ikincil metal filtrelerde haftada en az iki kez. Bunlar, temizlik firmasının ziyaretleri arasında mutfak ekibinin yaptığı işlerdir ve bu parçaların hangi durumda tutulduğu, firmanın sahada bulduğu durumun büyük bölümünü oluşturur. Şartnamenin geri kalanı, bölüm bölüm, DW/172 mutfak havalandırma şartnamesi yazısında yer alır. Kullanım saati yerine pişirme türünden yola çıkan bu düzenin tamamının ABD’deki karşılığı ise davlumbaz baca temizliği gereksinimleri yazısında anlatılır.

Standarda Uygun Bir Temizlik Geride Ne Bırakır

Teslim edilen şey bir belge setidir ve içeriği temizlik firmasının kendi formatına bırakılmamış, standartta belirlenmiştir. TR19 Grease’e göre yapılan bir temizlikten sonra aşağıdakilerin hepsini almanız gerekir.

Bu tablo, neyi kabul edeceğinizi ve neyi geri göndereceğinizi yanıtlar. Kendi sözleşmenizin ya da poliçenizin bunun ötesinde neler istediğini söylemez; bunlardan biri daha fazlasını istiyorsa, ikisinden daha sıkı olanı geçerlidir.

Bu belge setini işten sonra değil, işten önce isteyin; çünkü bu aynı zamanda bir kapsam sorusudur. Kendisinden ölçüm yapması istenmemiş bir temizlik firması ölçüm yapmamış olacaktır; bir bölüme ulaşamayan firma da o bölümün fotoğrafını çekmeyecektir. Bir sisteme gerçekten ulaşılamadığında dürüst sonuç, o bölümü ve gereken erişimi belirten bir rapordur. Bu rapor sorumlu kişi için, o bölümü sessizce kapsam dışında bırakan bir sertifikadan daha değerlidir. Temizlik kapakları bir temizlik kalemi değil, bir tasarım kalemidir. Ayrıntılı bir temizlik şartnamesi yoksa DW/172 bu kapakları 2 m arayla öngörür; aynı sorunun ABD’deki ele alınışı yağ kanalı gereksinimleri yazısında anlatılır.

TR19 Kimi ve Hangi Yolla Bağlar

TR19 Grease bir yasa değil, bir sektör şartnamesidir. Ona yaptırım gücü kazandıran üç ayrı mekanizma vardır ve her biri farklı biçimde sonuç doğurur.

Gaz güvenliği ayrı bir hatta ve ayrı bir yaptırım yoluyla yürür; bu alandaki gaz kesme düzeneği (interlock) şartı gaz kesme sistemi yazısında anlatılır. Bu tablo, temizlik standardının nasıl bağlayıcı hale geldiğini yanıtlar. Kendi poliçenizin ne dediğini söylemez; oysa poliçe, listedeki belgeler arasında doğrudan sizin binanız için yazılmış tek belgedir ve onu bir tazminat talebinden sonra değil, aralık belirlenmeden önce okumaya değer.

Kanal Tipi Filtreleme Neyi Değiştirir, Neyi Değiştirmez

Kanal tipi bir hava temizleyici temizlik yükümlülüğünü azaltmaz; çünkü yükümlülük ekipman için değil, kanal için yazılmıştır. Bu ayrımı net biçimde ortaya koymakta fayda var; çünkü çoğu zaman tam tersiymiş gibi satılır.

Kanal tipi bir ünitenin değiştirdiği şey, ölçümün bulduğu sonuçtur. Kolektör hücresinde tutulan yağ, kanalda ilerlemeye devam etmemiş yağdır; dolayısıyla temizlik firmasının ünitenin çıkış tarafında ölçtüğü şey, ünitenin geçirdiği her şeydir. Bunun aralığınızı değiştirip değiştirmeyeceği bizim değil, ölçümün ve sigorta şirketinin yanıtlayacağı bir sorudur; bunun için bir değer de yayımlamıyoruz. Sizin yapabileceğiniz şey kanıt üretmektir: Sonraki iki temizlikte ünitenin çıkış tarafındaki ortalama kalınlığı ölçtürün ve bu iki ölçüm değerini sigorta şirketine sunun. Bir aralığı değiştirebilen tek şey, kendi kanalınızdaki eğilimdir.

Değiştirmediği şeyler ise şunlardır. Kanal, ünitenin çıkış tarafında olduğu kadar giriş tarafında da yine aynı standarda göre denetlenmeli ve temizlenmelidir. Davlumbaz gövdesindeki labirent ayırıcılar yine DW/172’nin tarif ettiği haftalık döngüyle yıkanır. Temizlik firmasının ihtiyaç duyduğu erişim yine bir tasarım kalemidir. Ünitenin kendisi ise temizlik firmasının kapsamı dışındadır: Ünite, üreticinin koşullarına göre kendi servis düzenini izler; bu kayıtlar TR19 sertifikalarının yerine geçmez, onların yanında tutulur. Bu servis düzeninin neleri kapsadığı elektrostatik filtre temizliği yazısında anlatılır.

Kendi tarafımızda dürüstçe belirtmemiz gereken bir sınır var. LK kanal tipi ünitelerimiz CE belgesine ve üçüncü taraf bir yağ filtreleme testine sahiptir: CMA akreditasyonlu testlerde (rapor ZY05W230298) nominal ve eşit dağılmış hava debisinde %97,6’ya kadar yağ filtreleme verimine ulaşmışlardır. Bu, belirtilen bir hava debisinde elde edilmiş bir yağ filtreleme sonucudur. Bir TR19 sonucu değildir ve kanalınızdaki ortalama birikintiyi öngörmez. Birleşik Krallık tarafında tutumumuz, diğer sayfalarımızda belirttiğimiz tutumdur: Adı geçen seriye ait CE sertifikası (FQC2602501), UKCA ile birlikte Büyük Britanya pazarı için tanınmaya devam etmektedir; EN 16282-8 raporumuz ve LPCB onayımız yoktur ve bunu yazılı olarak belirtiriz. Belirli bir modelin hangi belgelere sahip olduğunu teklifle birlikte yazılı olarak bildiririz.

Bu Rehberin Sınırları

• Standardın kendisi. Bu rehber, alıcı açısından eylem gerektiren gereklilikleri özetler. TR19 Grease bir BESA yayınıdır; test yöntemlerinin ayrıntıları dahil tam metni BESA’dan temin edilir.
• Yetki alanı. Burada anlatılan Birleşik Krallık düzenidir. İngiliz uygulamasını izleyen pazarlar BESA belgelerini genellikle adıyla şartnameye yazar; hangi belgelerin ve hangi baskıların geçerli olduğunu ihale belgeleri teyit etmelidir.
• Sizin aralığınız. Yayımlanan tablolar başlangıç noktalarıdır. Mutfağınız için belirleyici olan aralık, ölçülen birikintiden ve sigorta poliçenizden gelir; bu rehber ikisini de belirlemez.
• Maliyetler ve cezalar. Burada temizlik fiyatları, prim tutarları ya da ceza miktarları yer almaz. Bunlar binaya ve poliçeye özgüdür.
• Kendi ekipmanımız. Kanal tipi ve davlumbaza entegre filtreleme ekipmanları üretiyoruz. Kanal temizlik firması değiliz ve TR19 sertifikası düzenlemiyoruz. Ekipmanımızın gerçekte hangi belgelere sahip olduğu ve hangilerine sahip olmadığı sertifikalar sayfasında yer alır.

Alıcı Kontrol Listesi

Hazır bulundurun:

• Mutfağın günde kaç saat pişirme yaptığı ve yağ yükünün dürüst bir değerlendirmesi.
• Sözleşmedeki temizlik maddesi ve maddede adı geçen belge ile baskı.
• Sigorta poliçesindeki ilgili koşul.
• Ölçümleri ve fotoğraflarıyla birlikte son sertifika.
• Kanal hattında erişimin nerede bulunduğunu ve nerede bulunmadığını gösteren bir çizim.

Temizlik firmasından isteyin:

• Teklifi hangi belge ve baskıya göre verdikleri.
• Fiyata ölçümün dahil olup olmadığı ve ölçümün kaç noktada yapılacağı.
• Hangi bölümlere ulaşabildikleri ve ulaşamadıkları her bölüm için yazılı bir rapor.
• Tarihi, yeri ve teknisyenin adını teyit eden sertifika formatı.

Şu durumlarda yeniden kontrol edin:

• Çalışma saatleri değiştiğinde ya da menü daha yağlı hale geldiğinde.
• Sigorta şirketi değiştiğinde ya da poliçe yeni koşullarla yenilendiğinde.
• Kanal hattına herhangi bir şey eklendiğinde; çünkü bu hem akış yönünde sonraki yükü hem de erişimi değiştirir.
• Bir ölçüm sınırın çok altında değil de sınıra yakın çıktığında.

Sıkça Sorulan Sorular

TR19 nedir?

TR19, BESA’nın teknik bir yayınıdır ve bu ad artık üç farklı belgeyi kapsar. TR/19, havalandırma sistemlerinin genel olarak iç temizliğine ilişkin eski kılavuzdur; 2018’de yayımlanan DW/172, kaynakçasında bu kılavuzun 2013 tarihli ikinci baskısına atıf yapar. İlk kez 2019’da ayrı olarak yayımlanan ve güncel baskısı Ağustos 2020 tarihli olan TR19 Grease, endüstriyel mutfaklardaki yağlı egzoz sistemlerini ele alır. Uygulamada bir itfaiye makamının, bir sigorta şirketinin ya da bir temizlik firmasının kastettiği belge budur. Nisan 2024’te yayımlanan TR19 Air, eski kılavuzu genel havalandırma için günceller ve mutfaklardaki yağlı egzozu TR19 Grease’e bırakır. 2019’dan önce yazılmış bir şartname ancak eski belgeyi kastetmiş olabileceğinden, yalnızca TR19 yazan bir sözleşmenin, kimse işin fiyatını vermeden önce netleştirilmesinde fayda vardır.

TR19’a göre mutfak egzozu ne sıklıkla temizlenmelidir?

TR19 Grease, günlük kullanım saatine göre başlangıç aralıkları verir: 12–16 saatlik yoğun kullanımda 3 ayda bir, 6–12 saatlik orta kullanımda 6 ayda bir ve 2–6 saatlik hafif kullanımda 12 ayda bir. Bunlar her koşulda uyulacak bir takvim değil, başlangıç noktalarıdır. Belirleyici olan aralık, ölçülen yağ birikintisini sınırın içinde tutan aralıktır; bir sigorta poliçesi de yayımlanan tablodakinden daha sık temizlik isteyebilir. DW/172 Bölüm 29’da farklı değerler içeren ayrı bir tablo bulunur; bu yüzden ikisine birden atıf yapan bir şartname hangisini kastettiğini belirtmelidir.

TR19 yasal bir zorunluluk mu?

Tek başına değil. TR19 Grease bir yasa değil, bir sektör şartnamesidir. Yasa niteliğindeki düzenleme, yangın güvenliğine ilişkin Regulatory Reform (Fire Safety) Order 2005’tir. Bu düzenleme, konut dışı bir binadan sorumlu kişiyi (responsible person) yangın riskini değerlendirmek ve azaltmakla yükümlü kılar; yağlı egzoz da bu riskin bir parçasıdır. TR19 Grease, biri ona atıf yaptığında bağlayıcı hale gelir: bir itfaiye makamı makul bir düzenin ölçüsü olarak, bir sigorta şirketi poliçe koşulu olarak, şartnameyi hazırlayan taraf ise sözleşme hükmü olarak. BESA, standarda uyulmamasının bir sigorta poliçesini geçersiz kılabileceğini belirtir; uygulamada bu üç yol arasında genellikle en ağır sonucu doğuran da budur.

TR19 Grease’teki 200 mikron değeri nedir?

Bu değer, yağ birikintisinin kendisi için belirlenen kabul kriteridir. TR19 Grease, yaş film kalınlığı testi ya da birikinti kalınlığı testiyle ölçülen ortalama yağ kalınlığının 200 mikronu aşmamasını ve ölçüm değerlerinin temizlik sonrası kanıtın bir parçası olarak kaydedilmesini ister. Temizliği ajandadaki bir tarih olmaktan çıkarıp üçüncü bir tarafın kontrol edebileceği bir şeye dönüştüren de budur: Ölçülen ortalama sınırın üzerindeyse takvim ne gösterirse göstersin sistemin temizlenmesi gerekir; altındaysa kanıt ölçümün kendisidir. Ölçüm değerlerinin ve bu değerlerin alındığı noktaların sertifikada yer almasını isteyin.

Kanala Ulaşan Yükü En Baştan Azaltmak mı İstiyorsunuz?

Bize egzoz debisini, kanal ölçüsünü ve kanal güzergâhını, kanala yerleştirilecek bir ünite için mevcut konumu ve pişirme türünü gönderin. Ekibimiz size şunları iletir: nominal hava debisi aralığı bu debiye uyan model, o debideki basınç kaybı, ölçümün hangi hava debisinde yapıldığının belirtildiği üçüncü taraf yağ filtreleme test raporu ve o modelin hangi belgelere sahip olduğunu belirten yazılı bir not. Ünitenin temizlik aralığınızı değiştireceğini size söylemeyiz; bu, ölçümleriniz ile sigorta şirketiniz arasındaki bir konudur.

Kaynaklar ve İleri Okuma

1. BESA — TR19 Grease (ilk yayım 2019; güncel baskı 1 Ağustos 2020). TR19 Air (yayım Nisan 2024; güncel baskı Mart 2026). TR/19 İkinci Baskı 2013, İyi Uygulama Kılavuzu: Havalandırma Sistemlerinin İç Temizliği; DW/172 Ek J’de atıf yapıldığı şekliyle. thebesa.com
2. BESA — DW/172 Mutfak Havalandırma Sistemleri Şartnamesi, Bölüm 29 Temizlik ve Bakım ile Ek J. thebesa.com
3. Birleşik Krallık Hükümeti — Regulatory Reform (Fire Safety) Order 2005. legislation.gov.uk
4. Health and Safety Executive — Catering Information Sheets: toplu yemek hizmetlerinde havalandırma ve gaz güvenliği üzerine bilgi föyleri. hse.gov.uk
5. Polygee — mutfak egzozu filtreleme ürün gamı, sertifikalar ve üçüncü taraf test raporları. polygeeesp.com

İlgili Yazılar

• İngiltere mutfak havalandırma yönetmelikleri — bu standardın içinde yer aldığı yasa, şartname ve kılavuz haritası.
• DW/172 mutfak havalandırma şartnamesi — ikinci aralık tablosu Bölüm 29’da yer alan tasarım şartnamesi.
• Davlumbaz baca temizliği gereksinimleri — aralıkları kullanım saatine göre değil, pişirme türüne göre belirleyen ABD düzeni.
• Elektrostatik filtre temizliği — kanal tipi bir ünitenin kanal temizliğinin yanında izlediği servis düzeni.
• Gaz kesme sistemi — bir havalandırma arızasını işletmenin hizmet verememesine dönüştüren, Birleşik Krallık’taki diğer yükümlülük.